گره استرس در گلو: علل، مکانیسم و راه های درمان
- شناسه خبر: 35737
- تاریخ و زمان ارسال: ۱۵ بهمن ۱۴۰۴ ساعت ۱۲:۴۷
- نویسنده: میترا راضی
احساس وجود توده یا فشار مداوم در گلو، تجربهای واقعی و آزاردهنده است که بسیاری از افراد آن را تجربه میکنند. اگرچه معاینات پزشکی معمولاً هیچ مشکل ساختاری یا بیماری جدی را نشان نمیدهند، این حس به نام گلوبوس فارینژیوس (Globus sensation) شناخته میشود و اغلب با استرس، اضطراب و رفلاکس معده ارتباط دارد. شناخت دقیق مکانیسم ایجاد این حس، چرخه طولانی شدن آن و راههای مدیریت آن میتواند به کاهش اضطراب و بهبود کیفیت زندگی کمک کند.
چرا استرس و تنش باعث فشار در گلو می شوند؟
استرس و اضطراب سیستم عصبی سمپاتیک را فعال میکنند و تغییرات واقعی در ناحیه گلو ایجاد مینمایند. این تغییرات شامل انقباض عضلات، التهاب خفیف و حساسیت عصبی هستند که باعث میشوند مغز حس فشار یا گیر کردن تودهای را ثبت کند.
انقباض عضله کریکوفارنژیوس و دریچه بالای مری
عضله کریکوفارنژیوس مانند یک حلقه بالای مری عمل میکند و به عبور غذا کمک میکند. در شرایط استرس، این عضله بیش از حد منقبض میشود و باعث احساس فشار یا گیر کردن میشود. این انقباض یکی از شایعترین دلایل حس گلوبوس است.
رفلاکس معده به حلق (رفلاکس خاموش)
در بسیاری از افراد، اسید معده بدون علائم واضح مانند سوزش سر دل، به حلق میرسد و باعث التهاب خفیف میشود. اعصاب حساس گلو این التهاب را به عنوان جسم یا فشار گیر کرده تفسیر میکنند. استرس این وضعیت را تشدید میکند و چرخه حس را پایدار نگه میدارد.
خشکی دهان و گلو
استرس مزمن باعث کاهش ترشح بزاق میشود و گلو خشک میماند. اصطکاک بین بافتهای خشک هنگام بلع موجب ثبت حس فشار یا گیر کردن میشود.
حساس شدن بیش از حد اعصاب گلو
اضطراب طولانی، آستانه تحمل مغز را پایین میآورد و حتی فعالیت طبیعی گلو را به عنوان حس غیرعادی تفسیر میکند. این پدیده تحت عنوان حساسیت احشایی بیش از حد شناخته میشود.
چرخه معیوب و طولانی شدن حس گلو
احساس گلو تنها با عوامل فوق آغاز میشود، اما طولانی شدن آن به چرخه معیوب زیر مربوط است:
- استرس یا فشار روانی شروع میشود.
- عضلات گلو منقبض شده و حس توده یا فشار ظاهر میشود.
- ذهن نگران میشود: «نکنه مشکل جدی باشد؟»
- نگرانی باعث ترشح آدرنالین بیشتر و انقباض شدیدتر عضلات میشود.
- فرد رفتارهای ایمنی انجام میدهد: صاف کردن گلو، سرفه خشک، چک کردن گلو یا بلع مکرر خشک.
- این رفتارها باعث خستگی عضلات و تحریک بیشتر میشود.
- حس فشار تشدید شده و چرخه دوباره تکرار میشود.
نکته: بلع خشک مداوم یکی از رایجترین رفتارهای ایمنی است که شدت حس را افزایش میدهد.
علائم نشان دهنده منشأ عصبی-استرسی
- حس توده هنگام خوردن غذا یا نوشیدن مایعات کاهش مییابد.
- شدت حس با خلق و خو و سطح استرس تغییر میکند.
- درد واقعی معمولاً وجود ندارد، فقط فشار یا سنگینی احساس میشود.
- بلع غذا و مایعات معمولاً بدون مشکل است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر علائم همراه با موارد زیر باشند، بررسی پزشکی ضروری است:
- کاهش وزن بیدلیل
- خون در بزاق یا خلط
- مشکل تنفسی یا صدای گرفته طولانی
- درد شدید یا بلع مشکلدار
راه های درمان و مدیریت گره استرس در گلو
کارهای فوری و خانگی
- نوشیدن جرعههای کوچک آب یا چای گرم به جای صاف کردن مکرر گلو.
- تنفس عمیق شکمی: دست روی شکم، دم از بینی، بازدم آهسته از دهان؛ باعث کاهش تنش عصبی میشود.
- شلسازی پیشرونده عضلانی: انقباض و رهاسازی گروههای عضلانی از پا تا گردن و گلو.
- پذیرش ذهنی: گفتن به خود: «این پاسخ عصبی است و خطری ندارد.»
- مقاومت در برابر رفتارهای ایمنی مانند بلع خشک مکرر یا چک کردن گلو.
تمرین های تخصصی گفتار درمانی
- بلع تلاشگرانه: منقبض کردن عضلات و بلع قوی برای ریست کردن عضلات گلو.
- دیگر تمرینها شامل خمیازه عمدی، خنده ملایم، بلع مرطوب و ماساژ ملایم حنجره از بیرون.
درمان های پزشکی و روانشناختی
- درمان رفلاکس: داروهای کاهشدهنده اسید معده (امپرازول، پنتوپرازول) حتی بدون علائم واضح.
- مدیریت اضطراب: درمان شناختی-رفتاری یا داروهای ضداضطراب/ضدافسردگی با دوز پایین.
- تغییر سبک زندگی: کاهش کافئین، غذاهای تند و چرب، خواب منظم، ورزش ملایم، مدیریت روزانه استرس.
جمع بندی
حس توده یا فشار در گلو اغلب ناشی از استرس، اضطراب یا رفلاکس خاموش است و در بیشتر موارد خطرناک نیست. شناخت مکانیسم ایجاد این حس، پذیرش ذهنی، تمرینهای خانگی و گفتاردرمانی، همراه با کنترل رفلاکس و اضطراب، میتواند باعث رفع یا کاهش شدید علائم شود. تنها در صورت وجود علائم خطرناک باید به پزشک متخصص مراجعه شود. در نهایت، آرام کردن ذهن و سیستم عصبی کلید اصلی رهایی از گره استرس در گلو است.
