بیماری های حاد تنفسی با بازگشایی مدارس بیشتر می شوند؟ علائم و راه های پیشگیری

با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی، نگرانی خانواده ها درباره افزایش بیماری های حاد تنفسی در میان دانش آموزان بیشتر می شود. حضور تعداد زیادی از کودکان و نوجوانان در کلاس های درس، سرویس های مدارس و محیط های بسته، تماس های روزانه را افزایش می دهد و می تواند زمینه انتقال ویروس های تنفسی را بیشتر کند.

بیماری های حاد تنفسی می توانند توسط ویروس های مختلفی ایجاد شوند و از جمله آنها می توان به آنفلوآنزا، کووید ۱۹ و ویروس های دیگری مانند RSV اشاره کرد. بنابراین هر افزایش علائم تنفسی را نمی توان به یک ویروس مشخص نسبت داد و تشخیص دقیق در صورت شدت یا تداوم علائم به ارزیابی پزشکی نیاز دارد.

چرا با بازگشایی مدارس احتمال افزایش بیماری های تنفسی وجود دارد؟

بازگشایی مدارس به معنای افزایش ارتباط نزدیک میان تعداد زیادی از دانش آموزان است. کودکان و نوجوانان بخش قابل توجهی از روز را در کلاس های درس، حیاط مدرسه، سرویس رفت و آمد و سایر فضاهای مشترک سپری می کنند و همین موضوع فرصت انتقال ویروس های تنفسی را افزایش می دهد.

این مسئله به معنی آن نیست که بازگشایی مدارس حتما باعث ایجاد یک موج بیماری می شود. شدت و گستردگی بیماری به عواملی مانند میزان گردش ویروس ها در جامعه، وضعیت ایمنی افراد، تهویه محیط و رعایت اصول بهداشتی بستگی دارد. سازمان جهانی بهداشت نیز بر اهمیت تهویه مناسب، بهداشت دست و تنفس و ماندن در خانه هنگام بیماری در محیط های آموزشی تاکید کرده است.

مهم ترین عوامل موثر در انتقال بیماری در محیط های آموزشی عبارتند از:

• تجمع تعداد زیادی از دانش آموزان در فضای بسته
• تهویه نامناسب کلاس ها
• تماس نزدیک و طولانی مدت افراد
• سرفه و عطسه بدون رعایت بهداشت تنفسی
• حضور دانش آموز یا کارکنان بیمار در مدرسه
• رعایت نکردن بهداشت دست
• استفاده مشترک از برخی وسایل شخصی مانند لیوان و ظروف

علائم شایع بیماری های حاد تنفسی چیست؟

بیماری های تنفسی مختلف می توانند علائم مشابهی ایجاد کنند و صرفا بر اساس علائم نمی توان مشخص کرد فرد به آنفلوآنزا، کووید ۱۹ یا یک عفونت تنفسی دیگر مبتلا شده است. شدت علائم نیز از فردی به فرد دیگر متفاوت است.

تب، سرفه، گلودرد، آبریزش یا گرفتگی بینی، سردرد، خستگی و درد عضلانی از جمله علائمی هستند که ممکن است در عفونت های تنفسی دیده شوند. بعضی افراد نیز ممکن است علائم گوارشی مانند تهوع یا اسهال داشته باشند.

علائم شایع می توانند شامل موارد زیر باشند:

• تب یا احساس تب
• سرفه
• گلودرد
• آبریزش یا گرفتگی بینی
• عطسه
• سردرد
• خستگی و ضعف
• درد عضلات و بدن
• احساس لرز
• در برخی موارد تهوع، استفراغ یا اسهال

اگر علائم شدید باشند، فرد دچار تنگی نفس شود یا درد و فشار در قفسه سینه ایجاد شود، نباید موضوع را صرفا به یک سرماخوردگی ساده نسبت داد و لازم است ارزیابی پزشکی انجام شود.

چگونه از انتقال بیماری های تنفسی در مدارس جلوگیری کنیم؟

پیشگیری از بیماری های تنفسی فقط به استفاده از ماسک محدود نمی شود. مجموعه ای از اقدامات ساده می تواند احتمال انتقال ویروس ها را کاهش دهد و به ویژه در محیط های شلوغ و بسته اهمیت بیشتری دارد.

تهویه مناسب، شست و شوی دست ها، رعایت آداب سرفه و عطسه و ماندن در خانه هنگام بیماری از جمله اقداماتی هستند که سازمان جهانی بهداشت و CDC برای کاهش انتقال عفونت های تنفسی توصیه می کنند.

مهم ترین اقدامات پیشگیرانه عبارتند از:

• شستن مرتب دست ها با آب و صابون
• استفاده از محلول ضدعفونی کننده دست در صورت نبود آب و صابون
• پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه یا عطسه با دستمال یا قسمت داخلی آرنج
• دور انداختن دستمال استفاده شده بلافاصله پس از مصرف
• باز گذاشتن پنجره ها و بهبود جریان هوای تازه در کلاس ها
• خودداری از حضور در مدرسه هنگام بیماری
• پرهیز از تماس نزدیک با افراد دارای علائم تنفسی
• رعایت دستورالعمل های بهداشتی محلی درباره استفاده از ماسک
• تمیز کردن منظم سطوحی که تماس زیادی با دست دارند

CDC نیز تاکید می کند که مدارس باید برنامه مشخصی برای پیشگیری از انتشار عفونت های شایع داشته باشند و امکانات لازم برای شست و شوی دست و رعایت بهداشت تنفسی را در اختیار دانش آموزان قرار دهند.

اگر دانش آموز علائم بیماری داشت، به مدرسه برود یا در خانه بماند؟

حضور فرد بیمار در مدرسه فقط سلامت خودش را تحت تاثیر قرار نمی دهد و می تواند بیماری را به سایر دانش آموزان، معلمان و اعضای خانواده منتقل کند. به همین دلیل، یکی از اصول مهم کنترل عفونت های تنفسی این است که فرد در زمان بیماری تا حد امکان از حضور در محیط های جمعی خودداری کند.

طبق توصیه CDC، زمانی که علائم فرد در مجموع رو به بهبود باشد و حداقل ۲۴ ساعت بدون تب و بدون مصرف داروی تب بر گذشته باشد، می توان به فعالیت های عادی بازگشت. با این حال، پس از بازگشت نیز بهتر است برای چند روز اقدامات احتیاطی بیشتری رعایت شود.

در صورت بیماری:

• تا زمان بهبود وضعیت عمومی، از حضور در مدرسه خودداری شود.
• در صورت امکان از تماس نزدیک با افراد پرخطر جلوگیری شود.
• هنگام قرار گرفتن در کنار دیگران، به ویژه در فضاهای بسته، توصیه های بهداشتی مربوط به بیماری رعایت شود.
• در صورت تشدید علائم، برای ارزیابی پزشکی اقدام شود.

واکسن آنفلوآنزا و کووید ۱۹ چقدر اهمیت دارد؟

واکسیناسیون یکی از ابزارهای مهم پیشگیری از بیماری های تنفسی و کاهش خطر عوارض شدید است، اما نوع واکسن و گروه های هدف ممکن است بر اساس شرایط اپیدمیولوژیک و دستورالعمل های هر کشور یا منطقه متفاوت باشد.

سازمان جهانی بهداشت توصیه می کند افراد واجد شرایط، به ویژه گروه هایی که خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری شدید دارند، مطابق دستورالعمل های به روز واکسیناسیون اقدام کنند.

در گزارش دانشگاه علوم پزشکی بیرجند نیز اعلام شده بود که دستورالعمل جدیدی درباره واکسیناسیون کووید ۱۹ ابلاغ نشده و درباره واکسن آنفلوآنزا نیز قرار است مطابق روال و دستورالعمل های مربوط به گروه های در معرض خطر اقدام شود.

بنابراین بهتر است خانواده ها به جای تصمیم گیری بر اساس اخبار پراکنده شبکه های اجتماعی، وضعیت واکسیناسیون و گروه های هدف را از منابع رسمی وزارت بهداشت و مراکز درمانی پیگیری کنند.

جمع بندی

با آغاز سال تحصیلی، افزایش تماس میان دانش آموزان می تواند زمینه انتقال بیماری های حاد تنفسی را بیشتر کند. با این حال، بر اساس گزارش دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، افزایش مشاهده شده در موارد بیماری در زمان انتشار گزارش خفیف بوده و شواهدی از آغاز موج جدید بیماری در استان وجود نداشته است.

برای کاهش خطر ابتلا و انتقال بیماری، رعایت بهداشت دست، پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه و عطسه، تهویه مناسب کلاس ها، توجه به علائم بیماری و خودداری از حضور در مدرسه هنگام بیماری اهمیت زیادی دارد. واکسیناسیون نیز برای گروه های واجد شرایط می تواند در کاهش خطر بیماری شدید ناشی از برخی عفونت های تنفسی نقش داشته باشد.