میکروپلاستیک در ریه بیماران مبتلا به سرطان بیشتر دیده شد؛ آیا پلاستیک خطر سرطان را افزایش می دهد؟

میکروپلاستیک ها دیگر فقط یک مشکل زیست محیطی نیستند. این ذرات بسیار کوچک در هوا، آب و مواد غذایی پیدا شده اند و پژوهشگران در سال های اخیر شواهدی از ورود آنها به بدن انسان نیز به دست آورده اند. حالا یک پژوهش جدید در یونان نشان داده است که افراد مبتلا به سرطان ریه، در نمونه های ریوی خود میکروپلاستیک بیشتری نسبت به افراد بدون سرطان داشته اند.

این یافته توجه زیادی را به خود جلب کرده است، اما یک نکته مهم وجود دارد: این پژوهش هنوز ثابت نمی کند که میکروپلاستیک باعث سرطان ریه می شود. ممکن است این ذرات در ایجاد التهاب یا سایر فرایندهای مرتبط با بیماری نقش داشته باشند، اما احتمال دیگری نیز وجود دارد و آن این است که بافت ریه بیمار، میکروپلاستیک ها را متفاوت از بافت سالم نگه دارد.

در این پژوهش چه چیزی کشف شد؟

پژوهشگران دانشگاه تسالی و بیمارستان دانشگاهی لاریسا در یونان، ۱۰۰ فرد را که برای بررسی علائم ریوی تحت برونکوسکوپی قرار گرفته بودند بررسی کردند. از میان این افراد، ۵۰ نفر بعدا مبتلا به سرطان ریه تشخیص داده شدند و ۵۰ نفر در گروهی قرار گرفتند که سرطان ریه نداشتند.

از همه افراد نمونه مایع شست وشوی ریه گرفته شد و از حدود نیمی از آنها نیز نمونه بافت ریه تهیه شد. محققان سپس نمونه ها را از نظر وجود ذرات میکروپلاستیک بررسی کردند.

در مجموع، ۲۳۲ ذره میکروپلاستیک در نمونه های بررسی شده شناسایی شد. در ۷۰ درصد افراد، حداقل در یکی از نمونه ها، یعنی مایع شست وشوی ریه یا بافت ریه، میکروپلاستیک مشاهده شد.

میکروپلاستیک در ریه بیماران سرطانی بیشتر بود

مهم ترین یافته پژوهش زمانی دیده شد که محققان نمونه های افراد مبتلا به سرطان ریه را با گروه بدون سرطان مقایسه کردند. در نمونه های مایع شست وشوی ریه، میکروپلاستیک در ۶۶ درصد افراد مبتلا به سرطان دیده شد، در حالی که این رقم در گروه بدون سرطان ۴۶ درصد بود.

محققان همچنین گزارش کردند که بیماران مبتلا به سرطان ریه، در مجموع بار بیشتری از میکروپلاستیک داشتند. بنابراین تفاوت فقط به «وجود داشتن یا نداشتن» این ذرات محدود نمی شد و مقدار آنها نیز مورد توجه قرار گرفت.

البته این نتایج باید با احتیاط تفسیر شوند. پژوهش حاضر یک مطالعه مشاهده ای است و نمی تواند مشخص کند که آیا میکروپلاستیک ابتدا وارد ریه شده و در ایجاد بیماری نقش داشته یا اینکه تغییرات ناشی از بیماری باعث تجمع متفاوت این ذرات شده است.

چرا میکروپلاستیک ممکن است برای ریه مهم باشد؟

میکروپلاستیک به ذرات بسیار کوچک پلاستیکی گفته می شود که معمولا اندازه آنها کمتر از ۵ میلی متر است. بخشی از این ذرات در اثر فرسایش و تجزیه محصولات پلاستیکی بزرگ تر ایجاد می شوند و می توانند از راه های مختلف، از جمله تنفس، وارد بدن شوند.

وقتی این ذرات وارد دستگاه تنفسی می شوند، سرنوشت آنها به اندازه، شکل، جنس و ویژگی های سطحی آنها بستگی دارد. بعضی ذرات ممکن است در مسیرهای تنفسی باقی بمانند و برخی دیگر به بخش های عمیق تر ریه برسند.

پژوهشگران هنوز در حال بررسی این موضوع هستند که حضور طولانی مدت این ذرات چه اثری بر سلول های ریه و سیستم ایمنی دارد. التهاب مزمن، استرس اکسیداتیو و تغییر در پاسخ سلول ها از جمله مسیرهایی هستند که در تحقیقات مختلف مورد توجه قرار گرفته اند، اما ارتباط آنها با ایجاد سرطان ریه در انسان هنوز نیازمند شواهد بسیار قوی تری است.

همه بخش های ریه به یک اندازه میکروپلاستیک ندارند

یکی از یافته های جالب این مطالعه، تفاوت میان نمونه مایع شست وشوی ریه و بافت ریه بود. افرادی که در مایع شست وشوی ریه خود میکروپلاستیک بیشتری داشتند، لزوما در نمونه بافتی همان مقدار را نداشتند و برعکس.

این موضوع می تواند نشان دهد که میکروپلاستیک ها در سراسر ریه به صورت یکنواخت توزیع نمی شوند. مایع شست وشوی ریه بیشتر ذرات موجود در فضای راه های هوایی را جمع می کند، در حالی که نمونه بافتی می تواند ذراتی را نشان دهد که در بافت ریه باقی مانده اند.

بنابراین برای درک بهتر میزان واقعی تجمع این ذرات، بررسی تنها یک بخش از ریه کافی نیست و پژوهش های آینده باید روش های دقیق تری برای اندازه گیری محل و مقدار میکروپلاستیک ها داشته باشند.

چه نوع پلاستیکی بیشتر در ریه پیدا شد؟

در بررسی نمونه ها، پلی پروپیلن و پلی اتیلن از رایج ترین انواع پلاستیک شناسایی شده بودند. این دو ماده در محصولات روزمره کاربرد بسیار گسترده ای دارند و در بسته بندی ها، منسوجات، وسایل خانگی و بسیاری از محصولات مصرفی استفاده می شوند.

این یافته به یک نکته مهم اشاره می کند: قرار گرفتن در معرض میکروپلاستیک احتمالا فقط مربوط به یک محصول یا یک محیط خاص نیست. این ذرات می توانند از منابع مختلف وارد محیط اطراف ما شوند و بخشی از مواجهه روزمره انسان را تشکیل دهند.

آیا میکروپلاستیک باعث سرطان ریه می شود؟

در حال حاضر پاسخ قطعی به این سوال خیر است. پژوهش جدید نشان داده است که بین وجود بیشتر میکروپلاستیک در نمونه های ریوی و سرطان ریه ارتباط وجود دارد، اما این ارتباط به معنای اثبات علت نیست.

برای اینکه بتوان گفت میکروپلاستیک واقعا خطر ابتلا به سرطان ریه را افزایش می دهد، باید مطالعات بزرگ تر و طولانی مدت انجام شود. در چنین پژوهش هایی لازم است افراد سالم برای مدت طولانی دنبال شوند تا مشخص شود میزان مواجهه با میکروپلاستیک در چه شرایطی با افزایش خطر ابتلا به بیماری ارتباط پیدا می کند.

همچنین باید عواملی مانند سیگار کشیدن، آلودگی هوا، مواجهه های شغلی و سایر عوامل شناخته شده سرطان ریه به دقت در نظر گرفته شوند. سیگار همچنان مهم ترین عامل خطر سرطان ریه محسوب می شود و نباید یافته های اولیه درباره میکروپلاستیک باعث شود نقش عوامل اثبات شده نادیده گرفته شود.

جمع بندی

این پژوهش نشان می دهد که این ذرات در ریه انسان حضور دارند و در افراد مبتلا به سرطان ریه، بیشتر و با بار بالاتری مشاهده شده اند. حالا سوال مهم تر این است که آیا میکروپلاستیک در ایجاد یا تشدید بیماری نقش دارد، یا ریه بیمار شرایطی ایجاد می کند که باعث تجمع بیشتر این ذرات می شود؟

برای پاسخ به این سوال، مطالعات بزرگ تر، طولانی مدت و آزمایش های سلولی و حیوانی بیشتری لازم است. خود پژوهشگران نیز آزمایش های آزمایشگاهی بیشتری را برای بررسی نحوه تعامل انواع مختلف پلاستیک با سلول های ریه آغاز کرده اند.