هشدار جدی برای روزهای گرم تابستان؛ چگونه از بیماری های گوارشی و عفونت های خطرناک پیشگیری کنیم؟

با افزایش دمای هوا در فصل تابستان، احتمال رشد و انتقال بسیاری از عوامل بیماری زا بیشتر می شود. مصرف آب و نوشیدنی های خنک، استفاده از غذاهای آماده و نگهداری نامناسب مواد غذایی، همگی می توانند خطر ابتلا به بیماری های گوارشی را افزایش دهند. متخصصان حوزه سلامت تاکید می کنند که رعایت اصول ساده بهداشتی، نقش بسیار مهمی در جلوگیری از عفونت های گوارشی و بیماری های انگلی دارد و می تواند از بروز مشکلات جدی به ویژه در کودکان و سالمندان جلوگیری کند.

چرا بیماری های گوارشی در تابستان بیشتر می شوند؟

در روزهای گرم سال، شرایط برای رشد بسیاری از ویروس ها، باکتری ها و برخی انگل ها مناسب تر می شود. همچنین نگهداری نادرست مواد غذایی، مصرف آب آلوده و شست و شوی غیر اصولی میوه و سبزیجات، احتمال انتقال عوامل بیماری زا را افزایش می دهد. به همین دلیل، هر سال با آغاز فصل گرما، آمار مراجعه بیماران مبتلا به اسهال، استفراغ و عفونت های گوارشی افزایش پیدا می کند.

متخصصان دانشگاه علوم پزشکی مشهد اعلام کرده اند که ویروس ها مهم ترین عامل بروز عفونت های گوارشی در تابستان هستند و در برخی موارد نیز باکتری ها عامل اصلی بیماری محسوب می شوند. این میکروارگانیسم ها در صورت رعایت نکردن بهداشت فردی و غذایی، به راحتی از طریق آب، غذا یا میوه و سبزیجات آلوده منتقل می شوند.

علائم هشدار دهنده بیماری های گوارشی

شناخت علائم اولیه بیماری های گوارشی اهمیت زیادی دارد، زیرا مراجعه زود هنگام به مراکز درمانی می تواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند. در بسیاری از موارد، کم آبی بدن به ویژه در کودکان و سالمندان می تواند خطرناک باشد.

مهم ترین نشانه های بیماری های گوارشی عبارت اند از:

• اسهال
• تب
• دل درد
• دل پیچه
• تهوع
• استفراغ
• سردرد
• ضعف و بی حالی
• کاهش اشتها

در صورت ادامه دار شدن این علائم یا مشاهده نشانه های کم آبی مانند خشکی دهان، کاهش ادرار یا سرگیجه، مراجعه فوری به پزشک یا نزدیک ترین مرکز درمانی ضروری است.

چه افرادی بیشتر در معرض خطر هستند؟

اگرچه بیماری های گوارشی ممکن است برای هر فردی رخ دهد، اما برخی گروه ها در برابر عوارض ناشی از این بیماری ها آسیب پذیرتر هستند. در این افراد حتی یک عفونت ساده نیز ممکن است به بستری شدن در بیمارستان منجر شود.

گروه های پرخطر شامل موارد زیر هستند:

• کودکان زیر پنج سال، به ویژه کودکان زیر دو سال
• سالمندان
• زنان باردار
• افراد مبتلا به بیماری های مزمن مانند دیابت، بیماری های کلیوی و قلبی
• افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند
• بیماران تحت درمان با داروهای تضعیف کننده ایمنی

برای این افراد، درمان سریع و تامین آب و املاح بدن اهمیت بسیار زیادی دارد.

نقش بهداشت مواد غذایی در پیشگیری از بیماری های گوارشی

بخش زیادی از بیماری های گوارشی با رعایت چند نکته ساده قابل پیشگیری هستند. استفاده از آب آشامیدنی سالم، نگهداری صحیح مواد غذایی در یخچال، پخت کامل گوشت و مرغ و شستن دست ها قبل از غذا از مهم ترین راهکارهای کاهش خطر ابتلا به این بیماری ها محسوب می شوند.

همچنین توصیه می شود از خرید مواد غذایی از مراکز غیر مجاز خودداری شود و غذاهای پخته شده بیش از دو ساعت در دمای محیط باقی نمانند، زیرا گرمای هوا سرعت رشد باکتری ها را به شکل قابل توجهی افزایش می دهد.

کیست هیداتید؛ بیماری انگلی خطرناک که نباید نادیده گرفته شود

کارشناسان حوزه سلامت علاوه بر بیماری های گوارشی، نسبت به افزایش موارد ابتلا به کیست هیداتید نیز هشدار داده اند. این بیماری یکی از مهم ترین بیماری های انگلی مشترک بین انسان و حیوان است که عامل آن از طریق تماس با سگ های آلوده یا مصرف سبزیجات و مواد غذایی آلوده منتقل می شود.

در صورت درمان نشدن، کیست هیداتید می تواند اندام هایی مانند کبد، ریه، مغز و سایر اعضای بدن را درگیر کند و در بسیاری از موارد نیاز به جراحی داشته باشد. به همین دلیل، پیشگیری از ابتلا به این بیماری اهمیت بسیار زیادی دارد.

چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا به کیست هیداتید هستند؟

افرادی که به دلیل شغل یا شرایط زندگی بیشتر با دام یا حیوانات در تماس هستند، نسبت به سایر افراد خطر بیشتری را تجربه می کنند. البته رعایت نکردن بهداشت در محیط خانه نیز می تواند احتمال انتقال بیماری را افزایش دهد.

مهم ترین گروه های در معرض خطر عبارت اند از:

• دامداران
• کشاورزان
• شکارچیان
• کارکنان کشتارگاه ها
• قصابان
• افرادی که با دام سروکار دارند
• افرادی که با سگ های درمان نشده یا ولگرد تماس دارند

روش صحیح شست و شوی سبزیجات

یکی از مهم ترین راه های پیشگیری از بیماری های انگلی و عفونت های گوارشی، شستن صحیح سبزیجات است. بسیاری از افراد تنها به آبکشی سبزی اکتفا می کنند، در حالی که این روش برای از بین بردن بسیاری از عوامل بیماری زا کافی نیست.

کارشناسان توصیه می کنند شست و شوی سبزیجات در چهار مرحله انجام شود:

• گل زدایی و پاک کردن خاک و آلودگی های اولیه
• شست و شو با آب سالم
• ضد عفونی کردن با محلول های مجاز یا مواد ضد عفونی کننده استاندارد
• آبکشی کامل با آب سالم و تمیز

همچنین استفاده از دستکش هنگام پاک کردن سبزیجات و جدا نگه داشتن ظرف شست و شو از سایر ظروف آشپزخانه می تواند احتمال انتقال آلودگی را کاهش دهد.

راهکارهای مهم برای پیشگیری از بیماری های گوارشی در تابستان

با رعایت چند توصیه ساده می توان تا حد زیادی از ابتلا به بیماری های گوارشی و انگلی جلوگیری کرد. این اقدامات نه تنها از سلامت فرد محافظت می کنند، بلکه از انتقال بیماری به سایر اعضای خانواده نیز جلوگیری خواهند کرد.

• نوشیدن آب آشامیدنی سالم و مطمئن
• شستن دست ها با آب و صابون قبل از غذا و بعد از استفاده از سرویس بهداشتی
• نگهداری مواد غذایی در دمای مناسب
• خودداری از مصرف غذاهای مانده
• شستن اصولی میوه و سبزیجات
• پرهیز از تماس با سگ های ولگرد یا درمان نشده
• رعایت بهداشت در محیط نگهداری دام
• مراجعه سریع به پزشک در صورت مشاهده علائم بیماری

جمع بندی

گرمای تابستان خطر ابتلا به بیماری های گوارشی، اسهال، مسمومیت غذایی و برخی بیماری های انگلی مانند کیست هیداتید را افزایش می دهد. رعایت بهداشت فردی، مصرف آب سالم، نگهداری صحیح مواد غذایی و شست و شوی اصولی میوه و سبزیجات، موثرترین راهکارها برای پیشگیری از این بیماری ها هستند. همچنین در صورت مشاهده علائمی مانند تب، اسهال، دل درد، تهوع یا استفراغ، به ویژه در کودکان، سالمندان و افراد دارای بیماری های زمینه ای، مراجعه سریع به مراکز درمانی اهمیت زیادی دارد و می تواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.