ملاتونین برای کاهش درد مزمن؛ آیا مکمل خواب می تواند به درمان درد کمک کند؟

ملاتونین بیشتر به عنوان هورمونی شناخته می شود که به تنظیم چرخه خواب و بیداری کمک می کند، اما تحقیقات جدید نشان می دهد که نقش این ماده ممکن است تنها به بهبود خواب محدود نباشد. برخی پژوهش ها نشان داده اند که ملاتونین می تواند در کاهش دردهای مزمن عضلانی و مفصلی نیز تاثیر داشته باشد.

بر اساس یک بررسی جدید، اثر کاهش درد ملاتونین در برخی افراد با داروهای مسکن رایج مانند آسپرین، ناپروکسن و استامینوفن قابل مقایسه بوده است. البته پژوهشگران تاکید می کنند که این مکمل هنوز جایگزین داروهای مسکن نیست و باید تنها به عنوان یک گزینه کمکی و تحت نظر پزشک مورد استفاده قرار گیرد.

ملاتونین چیست و چه نقشی در بدن دارد؟

ملاتونین یک هورمون طبیعی است که توسط غده صنوبری در مغز تولید می شود و نقش اصلی آن تنظیم ساعت بیولوژیکی بدن است. میزان ترشح این هورمون معمولا در ساعات شب افزایش پیدا می کند و به بدن پیام می دهد که زمان استراحت و خواب فرا رسیده است.

به همین دلیل، مکمل های ملاتونین بیشتر برای افرادی استفاده می شوند که با مشکلاتی مانند بی خوابی، تغییر ساعت خواب یا اختلال در ریتم شبانه روزی مواجه هستند.

با این حال، در سال های اخیر دانشمندان متوجه شده اند که ملاتونین علاوه بر تاثیر بر خواب، دارای ویژگی های دیگری مانند اثرات آنتی اکسیدانی و ضد التهابی نیز است. همین ویژگی ها باعث شده است که نقش احتمالی آن در کنترل درد مورد توجه محققان قرار بگیرد.

بررسی تاثیر ملاتونین بر درد مزمن

در یک مطالعه جدید، پژوهشگران اطلاعات به دست آمده از بیش از ۲۰۰۰ نفر را که در ۲۳ کارآزمایی بالینی در کشورهای مختلف شرکت کرده بودند، بررسی کردند. هدف این پژوهش، ارزیابی تاثیر ملاتونین بر کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به دردهای طولانی مدت بود.

شرکت کنندگان این مطالعات شرایط مختلفی داشتند، از جمله:

• کمردرد مزمن
• آرتروز ناشی از فرسایش مفاصل
• فیبرومیالژیا یا درد گسترده عضلانی
• دردهای پس از جراحی مانند تعویض مفصل یا ترمیم ستون فقرات

نتایج این بررسی نشان داد که مصرف ملاتونین در بسیاری از این افراد با کاهش میزان درد همراه بوده است.

میزان کاهش درد با مصرف ملاتونین چقدر است؟

بر اساس یافته های این پژوهش، ملاتونین به طور میانگین شدت درد را حدود ۱۰ امتیاز در مقیاس صفر تا ۱۰۰ کاهش داده است. محققان اعلام کردند که این میزان کاهش درد تقریبا مشابه اثری است که برخی داروهای مسکن رایج ایجاد می کنند.

البته شدت تاثیر ملاتونین در همه افراد یکسان نبوده است. نوع درد، شرایط جسمی فرد، مقدار مصرف مکمل و مدت زمان استفاده از آن می تواند بر نتیجه تاثیر بگذارد.

پژوهشگران معتقدند که یکی از دلایل اهمیت ملاتونین این است که بسیاری از افراد مبتلا به درد مزمن، همزمان دچار اختلال خواب نیز هستند. به همین دلیل، ماده ای که بتواند هم کیفیت خواب را بهتر کند و هم میزان درد را کاهش دهد، می تواند در برنامه درمانی این افراد ارزشمند باشد.

ارتباط خواب و درد مزمن

خواب ضعیف و درد مزمن معمولا ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند. افرادی که درد طولانی مدت دارند، اغلب خواب راحتی ندارند و کمبود خواب نیز می تواند حساسیت بدن نسبت به درد را افزایش دهد.

ملاتونین ممکن است از دو مسیر به این مشکل کمک کند؛ نخست با تنظیم خواب و بهبود کیفیت استراحت شبانه، و دوم از طریق اثرات احتمالی ضد التهابی و آنتی اکسیدانی.

وقتی خواب بهتر شود، بدن فرصت بیشتری برای ترمیم بافت ها و تنظیم فرآیندهای عصبی مرتبط با درد پیدا می کند. البته هنوز تحقیقات بیشتری لازم است تا دقیقا مشخص شود ملاتونین چگونه بر مسیرهای درد در بدن تاثیر می گذارد.

مقدار مصرف ملاتونین در مطالعات چقدر بوده است؟

دوز مصرف ملاتونین در مطالعات مختلف یکسان نبوده و بر اساس نوع درد و شرایط بیمار تغییر کرده است. پژوهشگران گزارش کردند که برای دردهای مزمن، مقدار مصرف معمولا بین ۳ تا ۱۰ میلی گرم بوده و دوز ۳ میلی گرم یکی از رایج ترین مقادیر استفاده شده بوده است.

در افرادی که پس از جراحی دچار درد بودند، مقدار مصرف معمولا بین ۱ تا ۱۰ میلی گرم گزارش شده و دوزهای ۵ تا ۶ میلی گرم بیشتر مورد استفاده قرار گرفته است.

با وجود این، مقدار مناسب ملاتونین برای هر فرد می تواند متفاوت باشد. مصرف خودسرانه دوزهای بالا ممکن است باعث عوارضی مانند خواب آلودگی روزانه، سرگیجه یا اختلال در ریتم طبیعی خواب شود.

آیا ملاتونین می تواند جایگزین داروهای مسکن شود؟

با وجود نتایج امیدوارکننده، متخصصان تاکید می کنند که ملاتونین نباید جایگزین داروهای مسکن تجویز شده شود. این مکمل هنوز به مطالعات گسترده تر و طولانی مدت نیاز دارد تا میزان تاثیر و ایمنی آن به شکل دقیق تری مشخص شود.

به گفته پژوهشگران، بهترین رویکرد این است که ملاتونین در صورت مناسب بودن شرایط بیمار، به عنوان یک درمان مکمل در کنار روش های دیگر مدیریت درد استفاده شود.

به ویژه افرادی که همزمان با درد مزمن، مشکلات خواب نیز دارند، ممکن است بیشتر از این مکمل بهره ببرند. اما تصمیم درباره مصرف آن باید با توجه به شرایط فرد، بیماری های زمینه ای و داروهای مصرفی گرفته شود.

جمع بندی

ملاتونین تنها یک مکمل برای بهبود خواب نیست و تحقیقات جدید نشان می دهند که ممکن است در کاهش برخی دردهای مزمن عضلانی و مفصلی نیز نقش داشته باشد. بررسی های انجام شده نشان داده اند که این ماده می تواند شدت درد را تا حدی کاهش دهد و همزمان کیفیت خواب را بهتر کند.

با این حال، ملاتونین هنوز یک مسکن جایگزین محسوب نمی شود و نباید بدون مشورت پزشک جای داروهای تجویز شده را بگیرد. بهترین استفاده از این مکمل، در صورت تایید پزشک، به عنوان بخشی از یک برنامه جامع مدیریت درد است؛ چون بدن انسان، برخلاف تبلیغات اینترنتی، معمولا با یک قرص جادویی همه مشکلاتش را تحویل نمی دهد.