غذاهای فوق فرآوری شده؛ عامل پنهان یک سوم مرگ های قلبی

بیماری های قلبی و عروقی همچنان مهم ترین عامل مرگ و میر در بسیاری از کشورهای جهان هستند. اگرچه عواملی مانند سیگار، کم تحرکی، فشار خون بالا و دیابت سال هاست به عنوان عوامل خطر شناخته می شوند، اما پژوهش های جدید نشان می دهند که نوع مواد غذایی مصرفی نیز نقش بسیار مهمی در سلامت قلب دارد. در سال های اخیر، مصرف غذاهای فوق فرآوری شده به شکل چشمگیری افزایش یافته و اکنون به یکی از نگرانی های اصلی متخصصان تغذیه و سلامت عمومی تبدیل شده است. نتایج تازه ترین تحقیقات نشان می دهد که کاهش مصرف این محصولات حتی به میزان ۵۰ درصد، می تواند سالانه جان هزاران نفر را از خطر بیماری های قلبی و سکته نجات دهد.

غذاهای فوق فرآوری شده چه هستند؟

غذاهای فوق فرآوری شده محصولاتی هستند که در کارخانه ها با استفاده از مواد اولیه تصفیه شده، افزودنی های شیمیایی، طعم دهنده ها، رنگ های مصنوعی، نگهدارنده ها و قند، نمک یا چربی فراوان تولید می شوند. این محصولات معمولا ارزش غذایی پایینی دارند و در مقابل، کالری بسیار زیادی وارد بدن می کنند. مصرف مداوم این مواد غذایی می تواند زمینه ساز بسیاری از بیماری های مزمن از جمله بیماری های قلبی، دیابت نوع دو و چاقی باشد.

نمونه هایی از غذاهای فوق فرآوری شده عبارت اند از:

• نوشابه ها و نوشیدنی های شیرین
• چیپس، پفک و اسنک های بسته بندی شده
• سوسیس، کالباس و گوشت های فرآوری شده
• کیک، بیسکویت و شیرینی های صنعتی
• غلات صبحانه شیرین
• غذاهای نیمه آماده و منجمد
• انواع فست فودهای صنعتی

ارتباط مستقیم غذاهای فوق فرآوری شده با بیماری های قلبی

مطالعه جدیدی که روی بزرگسالان کانادایی انجام شده، نشان می دهد سهم غذاهای فوق فرآوری شده در رژیم غذایی مردم به حدود ۴۳ درصد از کل انرژی روزانه رسیده است. این رقم نشان می دهد که تقریبا نیمی از کالری مصرفی بسیاری از افراد از محصولاتی تامین می شود که ارزش تغذیه ای مطلوبی ندارند.

پژوهشگران با بررسی داده های تغذیه ای و سلامت افراد بالای ۲۰ سال دریافتند که بین ۲۳ تا ۳۸ درصد از بیماری های قلبی و عروقی ثبت شده در طول یک سال، با مصرف این گروه از مواد غذایی ارتباط مستقیم دارد. این بیماری ها شامل سکته مغزی، بیماری عروق کرونر قلب و سایر اختلالات قلبی می شوند که سالانه میلیون ها نفر را در سراسر جهان درگیر می کنند.

کاهش مصرف این غذاها چه تاثیری بر سلامت دارد؟

محققان برای بررسی اثر کاهش مصرف غذاهای فوق فرآوری شده، چندین سناریوی مختلف را شبیه سازی کردند. نتایج نشان داد حتی تغییرات نسبتا کوچک در رژیم غذایی می تواند تاثیر قابل توجهی بر سلامت عمومی داشته باشد.

در صورت کاهش ۵۰ درصدی مصرف این محصولات:

• سالانه بین ۵ هزار تا ۸ هزار و ۳۰۰ مورد مرگ ناشی از بیماری های قلبی قابل پیشگیری خواهد بود.
• از ابتلای حدود ۲۷ هزار تا ۴۵ هزار و ۹۰۰ نفر به بیماری های قلبی و عروقی جلوگیری می شود.
• هزینه های درمانی مرتبط با بیماری های مزمن نیز به شکل محسوسی کاهش پیدا می کند.
• کیفیت زندگی و امید به زندگی در جامعه افزایش خواهد یافت.

چرا غذاهای فوق فرآوری شده برای قلب خطرناک هستند؟

متخصصان تغذیه معتقدند این محصولات معمولا حاوی مقادیر زیادی سدیم، قند افزوده، چربی های ناسالم و مواد نگهدارنده هستند. مصرف مداوم این ترکیبات باعث افزایش فشار خون، التهاب مزمن، مقاومت به انسولین، افزایش کلسترول بد و آسیب به دیواره رگ ها می شود. مجموعه این عوامل احتمال سکته قلبی و سکته مغزی را به طور قابل توجهی افزایش می دهد.

از سوی دیگر، این محصولات معمولا فیبر، ویتامین ها، مواد معدنی و آنتی اکسیدان های کمی دارند؛ بنابراین بدن علاوه بر دریافت کالری زیاد، از مواد مغذی ضروری نیز محروم می شود.

چگونه مصرف غذاهای فوق فرآوری شده را کاهش دهیم؟

تغییر الگوی غذایی همیشه به معنای حذف کامل غذاهای مورد علاقه نیست. کارشناسان توصیه می کنند افراد به تدریج سهم مواد غذایی طبیعی را در برنامه روزانه خود افزایش دهند و مصرف محصولات صنعتی را کاهش دهند. این تغییرات کوچک در بلند مدت تاثیر چشمگیری بر سلامت خواهد داشت.

راهکارهای موثر شامل موارد زیر است:

• استفاده بیشتر از میوه، سبزی، حبوبات و غلات کامل
• جایگزین کردن غذاهای خانگی به جای فست فود
• مطالعه برچسب ارزش غذایی محصولات پیش از خرید
• کاهش مصرف نوشیدنی های شیرین و تنقلات صنعتی
• انتخاب منابع پروتئینی سالم مانند ماهی، مرغ و مغزها

نقش دولت ها در کاهش مصرف این محصولات

پژوهشگران تاکید می کنند که مسئولیت کاهش مصرف غذاهای فوق فرآوری شده تنها بر عهده مردم نیست. سیاست گذاری های کلان می تواند نقش بسیار مهمی در اصلاح الگوی تغذیه جامعه داشته باشد. تجربه بسیاری از کشورها نشان داده است که استفاده از ابزارهای قانونی و اقتصادی می تواند مصرف محصولات ناسالم را کاهش دهد.

از جمله مهم ترین اقدامات پیشنهادی می توان به وضع مالیات بر غذاهای ناسالم، برچسب گذاری شفاف روی بسته بندی محصولات، محدود کردن تبلیغات مواد غذایی برای کودکان، حمایت از تولید غذاهای سالم و آموزش عمومی درباره تغذیه صحیح اشاره کرد.

نتیجه گیری

شواهد علمی روز به روز بیشتر نشان می دهند که غذاهای فوق فرآوری شده تنها عامل افزایش وزن نیستند، بلکه می توانند یکی از مهم ترین عوامل بروز بیماری های قلبی و مرگ زودرس باشند. کاهش مصرف این محصولات، جایگزینی آن ها با مواد غذایی طبیعی و اصلاح عادت های غذایی می تواند نقش مهمی در پیشگیری از بیماری های قلبی، افزایش طول عمر و بهبود کیفیت زندگی داشته باشد. انتخاب های روزانه ما در سفره غذا، تاثیر مستقیمی بر سلامت قلب دارد و حتی تغییرات کوچک نیز می توانند در آینده تفاوتی بزرگ ایجاد کنند.