قرص جدید آپاداسیتینیب می تواند رنگ پوست بیماران مبتلا به پیسی را برگرداند

یک داروی خوراکی که روزانه یک بار مصرف می شود، در دو مطالعه بزرگ بالینی توانست در بخشی از بیماران مبتلا به پیسی باعث بازگشت قابل توجه رنگ پوست شود. این دارو که آپاداسیتینیب (Upadacitinib) نام دارد، با هدف قرار دادن بخشی از فعالیت سیستم ایمنی، روندی را که به تخریب سلول های تولید کننده رنگدانه منجر می شود، مهار می کند.

نتایج این مطالعات که در مجله معتبر The Lancet منتشر شده، نشان می دهد مصرف ۱۵ میلی گرم آپاداسیتینیب در برخی بیماران می تواند به بازگشت رنگ پوست صورت و سایر قسمت های بدن کمک کند. با این حال، این دارو برای همه بیماران نتیجه یکسانی ندارد و به دلیل احتمال عوارض جدی، مصرف آن باید تحت نظر پزشک انجام شود.

پیسی چیست و چرا پوست رنگ خود را از دست می دهد؟

پیسی یا ویتیلیگو یک بیماری مزمن است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به ملانوسیت ها، یعنی سلول هایی که رنگدانه ملانین تولید می کنند، حمله می کند. در نتیجه این سلول ها در بخش هایی از پوست از بین می روند و لکه های سفید ایجاد می شود.

پیسی می تواند در هر قسمت از بدن ظاهر شود و در برخی افراد موهای ناحیه درگیر نیز سفید می شوند. این بیماری مسری نیست و تماس با فرد مبتلا باعث انتقال آن نمی شود. با این حال، به دلیل قابل مشاهده بودن لکه ها، می تواند تاثیر قابل توجهی بر اعتماد به نفس، روابط اجتماعی و سلامت روان فرد داشته باشد.

آپاداسیتینیب چگونه به بازگشت رنگ پوست کمک می کند؟

آپاداسیتینیب در گروه داروهای مهارکننده JAK قرار دارد و به طور انتخابی آنزیم JAK1 را مهار می کند. این مسیر در انتقال برخی پیام های التهابی و فعالیت سلول های ایمنی نقش دارد و در بیماری های خودایمنی می تواند بیش از حد فعال شود.

در پیسی، فعالیت سیستم ایمنی علیه ملانوسیت ها یکی از عوامل اصلی از دست رفتن رنگ پوست است. بنابراین، مهار بخشی از این پاسخ ایمنی می تواند شرایط را برای باقی ماندن یا بازگشت ملانوسیت ها فراهم کند. البته این دارو مستقیما رنگدانه را به پوست تزریق نمی کند و بازگشت رنگ پوست یک فرایند تدریجی است.

نتایج مطالعه آپاداسیتینیب روی ۶۱۴ بیمار چه بود؟

این برنامه تحقیقاتی شامل دو مطالعه فاز سوم با نام Viti-Up بود. در مجموع ۶۱۴ فرد مبتلا به پیسی غیرسگمنتال، شامل بزرگسالان و نوجوانان ۱۲ سال به بالا، در ۹۰ مرکز در نقاط مختلف جهان شرکت کردند.

شرکت کنندگان به صورت تصادفی آپاداسیتینیب ۱۵ میلی گرم یا دارونما دریافت کردند و دارو به مدت ۴۸ هفته، روزی یک بار مصرف شد. نه بیماران و نه پژوهشگرانی که نتایج را ارزیابی می کردند، از نوع درمان هر فرد اطلاع نداشتند.

نتایج دو مطالعه نشان داد:

• در مطالعه اول، ۲۵ درصد دریافت کنندگان آپاداسیتینیب حداقل ۷۵ درصد بهبود در رنگدانه های صورت داشتند، در حالی که این میزان در گروه دارونما ۶ درصد بود.
• در مطالعه دوم، ۲۳ درصد گروه آپاداسیتینیب به همین میزان بهبود رسیدند، در حالی که این رقم در گروه دارونما ۷ درصد بود.
• در بازگشت حداقل ۵۰ درصد رنگدانه کل بدن نیز دارو عملکرد بهتری از دارونما داشت و حدود ۱۹ تا ۲۱ درصد بیماران به این هدف رسیدند.

این اعداد نشان می دهند که دارو از نظر آماری و بالینی اثر قابل توجهی داشته است، اما در عین حال نباید از آنها نتیجه گرفت که آپاداسیتینیب برای بیشتر بیماران باعث بازگشت کامل رنگ پوست می شود.

آیا این دارو برای همه مبتلایان به پیسی مناسب است؟

خیر. نتایج مطالعه مربوط به گروه مشخصی از بیماران مبتلا به پیسی غیرسگمنتال بود که کاندید دریافت درمان سیستمیک بودند. بنابراین نمی توان نتایج را بدون بررسی شرایط بیمار به تمام انواع پیسی تعمیم داد.

پیسی انواع مختلفی دارد و شدت، محل لکه ها، سرعت پیشرفت بیماری، سن بیمار و درمان های قبلی می توانند در انتخاب روش درمان تاثیر داشته باشند. به همین دلیل، مصرف خودسرانه آپاداسیتینیب یا تهیه آن بدون ارزیابی پزشک توصیه نمی شود.

عوارض جانبی آپاداسیتینیب چیست؟

اثرگذاری یک دارو تنها بخشی از ماجراست. آپاداسیتینیب یک داروی موثر بر سیستم ایمنی است و به همین دلیل نمی توان آن را مانند یک مکمل ساده برای بازگشت رنگ پوست در نظر گرفت.

در مطالعات پیسی، عوارضی مانند عفونت های دستگاه تنفسی فوقانی، آکنه، سردرد و التهاب بینی و گلو گزارش شد. موارد زونا نیز در تعدادی از بیماران مشاهده شد. در اطلاعات ایمنی دارو برای سایر بیماری ها نیز درباره عوارض مهمی مانند عفونت های جدی، برخی سرطان ها، مشکلات قلبی عروقی و لخته شدن خون هشدار داده شده است.

به همین دلیل، پزشک پیش از شروع درمان باید شرایط عمومی بیمار، سابقه بیماری ها و داروهای مصرفی او را بررسی کند و در طول درمان نیز وضعیت بیمار تحت نظر باشد.

آیا رنگ پوست بعد از قطع آپاداسیتینیب باقی می ماند؟

هنوز پاسخ قطعی برای این سوال وجود ندارد. یکی از محدودیت های مهم مطالعات فعلی این است که شرکت کنندگان پس از دوره ۴۸ هفته ای نیز وارد یک دوره طولانی تر شدند و اطلاعات مربوط به پایداری رنگ پوست پس از قطع کامل درمان هنوز در حال جمع آوری است.

در مطالعه اصلی، بیماران می توانستند وارد یک دوره ۱۱۲ هفته ای دیگر شوند که طی آن آپاداسیتینیب را دریافت می کردند. در نتیجه، پژوهشگران همچنان در حال بررسی میزان ماندگاری اثر درمان، ایمنی مصرف طولانی مدت و میزان بازگشت لکه ها پس از توقف دارو هستند.

جمع بندی

نتایج مطالعات جدید نشان می دهد آپاداسیتینیب می تواند در بخشی از بیماران مبتلا به پیسی غیرسگمنتال، مقدار قابل توجهی از رنگ از دست رفته پوست را برگرداند. در دو مطالعه فاز سوم، این دارو در بازگرداندن رنگ پوست صورت و کل بدن عملکرد بهتری نسبت به دارونما داشت و به همین دلیل توانست تاییدیه اتحادیه اروپا را برای گروه مشخصی از بیماران دریافت کند.

با این حال، این دارو درمان قطعی پیسی برای همه افراد نیست. تعداد قابل توجهی از بیماران به میزان هدف گذاری شده بازگشت رنگ نرسیدند و درباره ماندگاری نتایج پس از قطع درمان نیز هنوز سوالاتی وجود دارد. از طرف دیگر، احتمال عوارض مهم به این معناست که مصرف آپاداسیتینیب باید تنها با تشخیص و نظارت پزشک انجام شود.