۵ نوع درد که نباید نادیده بگیرید؛ چه زمانی درد می تواند نشانه یک وضعیت اورژانسی باشد؟

بسیاری از دردهایی که در طول روز تجربه می کنیم، علت جدی ندارند و ممکن است به دلیل خستگی، فعالیت بدنی، مشکلات گوارشی یا آسیب های جزئی ایجاد شوند. با این حال، بعضی از دردها به دلیل نحوه شروع، محل بروز، شدت یا علائم همراه خود می توانند نشانه یک مشکل جدی باشند.

تشخیص اینکه یک درد ساده است یا به بررسی فوری پزشکی نیاز دارد، همیشه فقط با توجه به شدت درد امکان پذیر نیست. گاهی یک مشکل جدی با درد نسبتا خفیف شروع می شود و در مقابل، بعضی دردهای شدید ممکن است علت کم خطرتری داشته باشند.

به همین دلیل پزشکان اورژانس بیشتر از آنکه فقط به شدت درد توجه کنند، به الگوی درد، زمان شروع، محل آن و علائم همراه توجه می کنند. در ادامه با پنج نوع درد آشنا می شویم که در صورت بروز، نباید بدون ارزیابی پزشکی نادیده گرفته شوند.

۱. درد ناگهانی و مداومی که از بین نمی رود

شروع ناگهانی یک درد جدید، به ویژه زمانی که بدون علت مشخص ایجاد شده و ادامه پیدا می کند، می تواند نیازمند بررسی پزشکی باشد. محل درد به تنهایی تعیین کننده نیست و ممکن است چنین دردی در قفسه سینه، شکم، کمر یا بخش دیگری از بدن احساس شود.

اگر درد برای نخستین بار اتفاق افتاده، به تدریج شدیدتر می شود یا همراه با علائم غیرعادی دیگری است، بهتر است علت آن مشخص شود. احساس فرد نسبت به غیرطبیعی بودن وضعیت نیز اهمیت دارد، هرچند تشخیص نهایی باید توسط پزشک انجام شود.

مواردی که اهمیت بیشتری دارند عبارتند از:

• شروع ناگهانی و بدون علت مشخص
• ادامه پیدا کردن درد یا افزایش شدت آن
• همراه شدن درد با تنگی نفس، ضعف، غش یا سرگیجه
• ایجاد درد جدید در فردی که سابقه بیماری قلبی یا عروقی دارد
• احساس اینکه وضعیت جسمانی فرد با حالت معمول تفاوت قابل توجهی دارد

نکته مهم این است که شدت درد به تنهایی نمی تواند خطرناک بودن یا نبودن یک وضعیت را مشخص کند. بنابراین درد جدید و غیرمعمول، به خصوص اگر پایدار باشد، بهتر است ارزیابی شود.

۲. درد یا فشار در قفسه سینه

درد قفسه سینه یکی از مهم ترین علائمی است که باید جدی گرفته شود. مشکلات قلبی، از جمله حمله قلبی، می توانند با درد، فشار، سنگینی یا ناراحتی در قفسه سینه همراه باشند. البته هر درد قفسه سینه ای قلبی نیست و مشکلات گوارشی، عضلانی و ریوی نیز می توانند چنین علامتی ایجاد کنند.

با این حال، تشخیص علت درد قفسه سینه در خانه امکان پذیر نیست. راهنماهای انجمن قلب آمریکا نیز تأکید می کنند که درد یا ناراحتی حاد قفسه سینه باید از نظر علل تهدید کننده حیات بررسی شود.

به ویژه در شرایط زیر، ارزیابی فوری اهمیت بیشتری پیدا می کند:

• درد یا فشار ناگهانی در قفسه سینه
• احساس فشار، سنگینی یا فشردگی در قفسه سینه
• انتشار درد به بازو، شانه، پشت، گردن یا فک
• همراهی درد با تنگی نفس، تعریق، تهوع یا سرگیجه
• بروز درد در فردی با عوامل خطر بیماری قلبی مانند فشار خون بالا، دیابت یا کلسترول بالا
• درد همراه با تنگی نفس ناگهانی یا احساس غش

درد قفسه سینه همچنین می تواند در آمبولی ریه دیده شود. در آمبولی ریه، یک لخته خون جریان خون در رگ های ریه را مسدود می کند و می تواند یک وضعیت تهدید کننده حیات باشد.

۳. درد ساق پا همراه با تورم، گرمی یا قرمزی

درد ساق پا زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که با تورم، گرمی یا تغییر رنگ پوست همراه باشد. یکی از مشکلاتی که پزشکان در چنین شرایطی بررسی می کنند، ترومبوز ورید عمقی یا DVT است.

در DVT، یک لخته خون در یکی از وریدهای عمقی، معمولا در پا، تشکیل می شود. این لخته در بعضی شرایط می تواند از محل خود جدا شود و به سمت ریه حرکت کند و باعث آمبولی ریه شود. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری های آمریکا نیز تورم، درد یا حساسیت، گرمی و قرمزی یا تغییر رنگ اندام را از علائم شایع DVT معرفی می کند.

بنابراین اگر درد ساق پا با موارد زیر همراه است، بهتر است آن را جدی بگیرید:

• تورم یک پا یا یک اندام
• درد یا حساسیت بدون آسیب واضح
• گرم شدن پوست ناحیه دردناک
• قرمزی یا تغییر رنگ پوست
• ایجاد علائم پس از جراحی یا دوره طولانی بی حرکتی
• بروز علائم پس از سفر طولانی و کم تحرکی

اگر در کنار علائم پا، تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه، سرفه همراه با خون، سرگیجه یا غش ایجاد شود، احتمال آمبولی ریه مطرح می شود و باید فورا کمک پزشکی دریافت شود.

۴. درد ناگهانی و شدید در قسمت بالای کمر یا پشت

کمردرد بسیار شایع است و در بسیاری از موارد به مشکلات عضلانی، وضعیت نامناسب بدن یا فعالیت فیزیکی مربوط می شود. اما نوع خاصی از درد پشت وجود دارد که نمی توان آن را صرفا یک کمردرد معمولی در نظر گرفت.

درد ناگهانی و شدید در قفسه سینه یا قسمت بالای کمر که فرد آن را به شکل پارگی، شکافتگی یا درد بسیار شدید توصیف می کند، می تواند یکی از علائم دیسکسیون آئورت باشد. در این وضعیت، لایه داخلی آئورت، یعنی بزرگ ترین سرخرگ بدن، دچار پارگی می شود. این بیماری یک اورژانس پزشکی است و تشخیص و درمان سریع اهمیت زیادی دارد.

علائمی که در کنار چنین دردی اهمیت بیشتری دارند شامل موارد زیر هستند:

• شروع بسیار ناگهانی و شدید درد
• احساس پارگی یا شکافتگی در قفسه سینه یا پشت
• انتقال درد از قفسه سینه به پشت یا شکم
• تنگی نفس ناگهانی
• ضعف یا بی حسی اندام ها
• سرگیجه یا غش
• اختلال ناگهانی در صحبت کردن یا علائم شبیه سکته

البته وجود چنین دردی به معنای قطعی بودن دیسکسیون آئورت نیست، اما به دلیل خطر بالقوه آن، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.

۵. درد پایین شکم یا پهلو همراه با علائم دیگر

درد شکم یکی از پیچیده ترین علائمی است که ممکن است در اورژانس بررسی شود، زیرا علت های بسیار متنوعی از مشکلات گوارشی تا بیماری های کلیوی و عفونت ها می توانند باعث آن شوند.

به همین دلیل، محل درد به تنهایی برای تشخیص کافی نیست. پزشک معمولا به زمان شروع درد، محل دقیق آن، شدت و روند تغییر آن و همچنین علائم همراه توجه می کند.

برخی ترکیب های علائم که اهمیت بیشتری دارند عبارتند از:

• درد قسمت پایین سمت راست شکم همراه با تهوع، استفراغ یا تب
• درد پهلو همراه با تب و لرز
• درد شکم همراه با استفراغ مداوم
• درد شکم همراه با ضعف شدید یا غش
• درد ناگهانی و شدید که به مرور بیشتر می شود

برای مثال، آپاندیسیت معمولا با درد شکم شروع می شود که ممکن است ابتدا اطراف ناف باشد و سپس به قسمت پایین سمت راست شکم منتقل شود. تهوع، استفراغ و تب نیز می توانند همراه آن ایجاد شوند و این بیماری به درمان فوری در بیمارستان نیاز دارد.

از طرف دیگر، درد پهلو یا قسمت پایین کمر همراه با تب، تهوع، استفراغ یا علائم ادراری می تواند در عفونت کلیه دیده شود. عفونت کلیه در صورت درمان نشدن می تواند جدی شود.

نتیجه گیری

بسیاری از دردها علت خطرناکی ندارند، اما بعضی الگوهای درد می توانند اولین نشانه یک وضعیت جدی باشند. درد ناگهانی و مداوم، درد قفسه سینه، درد و تورم ساق پا، درد شدید و ناگهانی قسمت بالای کمر و برخی انواع درد شکم و پهلو از مواردی هستند که باید با دقت بیشتری بررسی شوند.

نکته اصلی این است که محل و شدت درد به تنهایی برای تشخیص کافی نیست. زمان شروع، نحوه تغییر درد، بیماری های زمینه ای و علائم همراه همگی اهمیت دارند.

اگر درد جدید، شدید، غیرمعمول یا همراه با علائم هشدار دهنده است، خود تشخیصی و منتظر ماندن می تواند خطرناک باشد. ارزیابی پزشکی به موقع می تواند مشخص کند که درد ناشی از یک مشکل ساده است یا به درمان فوری نیاز دارد.