تحقیق جدید: مصرف زیاد فروکتوز ممکن است خطر گسترش برخی سرطان ها را افزایش دهد

رژیم غذایی و سبک زندگی از مهم ترین عوامل موثر بر سلامت بدن هستند و پژوهش های جدید نشان می دهند که برخی مواد غذایی می توانند بر روند پیشرفت بیماری های مختلف نیز تاثیر بگذارند. یکی از تازه ترین مطالعات منتشر شده، به نقش قند فروکتوز در گسترش سلول های سرطانی پرداخته و نتایج قابل توجهی را ارائه داده است.

محققان آمریکایی در یک پژوهش جدید دریافتند که مصرف زیاد فروکتوز ممکن است شرایطی را ایجاد کند که سلول های سرطانی باقی مانده پس از شیمی درمانی راحت تر در بدن منتشر شوند. البته پژوهشگران تاکید می کنند که این یافته ها به معنای اثبات قطعی تاثیر رژیم غذایی بر روند درمان بیماران نیست و برای تایید آن به مطالعات بالینی بیشتری نیاز است.

فروکتوز چیست و در چه مواد غذایی وجود دارد؟

فروکتوز یکی از قندهای ساده طبیعی است که به طور طبیعی در میوه ها، عسل و برخی سبزیجات یافت می شود. این قند در مقدار متعادل، بخشی از یک رژیم غذایی سالم محسوب می شود و مصرف میوه ها به دلیل وجود فیبر، ویتامین ها و آنتی اکسیدان ها همچنان توسط متخصصان تغذیه توصیه می شود.

با این حال، بخش قابل توجهی از فروکتوزی که امروزه مصرف می شود، از منابع فرآوری شده تامین می شود. شربت ذرت با فروکتوز بالا که در بسیاری از نوشیدنی های شیرین، نوشابه ها، آبمیوه های صنعتی، شیرینی ها و خوراکی های بسته بندی شده استفاده می شود، یکی از مهم ترین منابع دریافت فروکتوز افزوده در رژیم غذایی است.

مهم ترین منابع فروکتوز عبارتند از:

• میوه های تازه
• عسل طبیعی
• آبمیوه های صنعتی
• نوشابه های گازدار
• نوشیدنی های انرژی زا
• شیرینی ها و دسرهای صنعتی
• محصولات تهیه شده با شربت ذرت با فروکتوز بالا

پژوهش جدید درباره ارتباط فروکتوز و گسترش سرطان

مطالعه جدید توسط پژوهشگران موسسه ویستار آمریکا انجام شده و نتایج آن در نشریه معتبر Nature Aging منتشر شده است. هدف این تحقیق بررسی عواملی بود که باعث می شوند سلول های سرطانی باقی مانده پس از شیمی درمانی دوباره فعال شوند و در بدن گسترش پیدا کنند.

پژوهشگران دریافتند سلول هایی که پس از شیمی درمانی زنده می مانند، اگرچه دیگر مانند گذشته تقسیم نمی شوند، اما از نظر زیستی همچنان فعال هستند. این سلول ها با ترشح مولکول های مختلف می توانند روی سلول های اطراف تاثیر بگذارند و محیط مناسبی برای رشد و انتشار دوباره سرطان ایجاد کنند.

برای بررسی دقیق این فرایند، محققان از فناوری های پیشرفته ژنتیکی از جمله سیستم ویرایش ژن CRISPR استفاده کردند و مسیرهای مولکولی مختلف را مورد مطالعه قرار دادند.

فروکتوز چگونه به انتشار سلول های سرطانی کمک می کند؟

پژوهشگران در این مطالعه متوجه شدند که فروکتوز می تواند مسیر ساخت کلسترول در بعضی سلول ها را کاهش دهد. برخلاف تصور رایج، کلسترول فقط یک ماده مرتبط با بیماری های قلبی نیست، بلکه در سطح سلولی نقش مهمی در حفظ ساختار غشا و اتصال سلول ها به یکدیگر دارد.

وقتی تولید کلسترول سلولی کاهش پیدا می کند، اتصال میان سلول ها ضعیف تر می شود. در چنین شرایطی سلول های سرطانی راحت تر از بافت اولیه جدا شده و امکان حرکت آن ها به نقاط دیگر بدن افزایش پیدا می کند؛ فرایندی که به آن متاستاز گفته می شود.

بر اساس نتایج این تحقیق، فروکتوز می تواند سیگنال هایی را فعال کند که این روند را تسهیل می کنند. البته این یافته ها فعلا در سطح آزمایشگاهی بررسی شده اند و هنوز به معنای اثبات قطعی این اتفاق در همه بیماران نیست.

متاستاز چرا خطرناک ترین مرحله سرطان است؟

گسترش سرطان به اندام های دیگر، مهم ترین عامل کاهش شانس درمان بسیاری از بیماران محسوب می شود. زمانی که سلول های سرطانی از محل اولیه جدا می شوند و وارد اندام های دیگر مانند کبد، ریه یا صفاق شکم می شوند، درمان بیماری بسیار پیچیده تر خواهد شد.

در سرطان تخمدان، بیشتر بیماران در ابتدا پاسخ مناسبی به شیمی درمانی مبتنی بر داروهای پلاتینیوم می دهند، اما در درصد قابل توجهی از بیماران، بیماری دوباره باز می گردد و در سراسر حفره شکم منتشر می شود.

پژوهشگران اعلام کرده اند که حدود ۹۰ درصد مرگ های ناشی از سرطان تخمدان به دلیل متاستاز و گسترش بیماری رخ می دهد، نه خود تومور اولیه. به همین دلیل، شناسایی عواملی که این روند را تشدید می کنند اهمیت بسیار زیادی دارد.

آیا فقط بیماران شیمی درمانی در معرض این خطر هستند؟

یکی از یافته های مهم این مطالعه آن بود که تاثیر فروکتوز تنها به سلول های باقی مانده پس از شیمی درمانی محدود نمی شود. محققان مشاهده کردند حتی در شرایطی که شیمی درمانی انجام نشده باشد، دریافت مقادیر زیاد فروکتوز می تواند مسیرهای مولکولی مشابهی را فعال کند.

این موضوع به معنای آن نیست که مصرف معمول میوه ها باعث سرطان یا متاستاز می شود. پژوهشگران تاکید کرده اند که نگرانی اصلی مربوط به مصرف زیاد فروکتوز افزوده، به ویژه از طریق نوشیدنی های شیرین و مواد غذایی فوق فرآوری شده است.

همچنین هنوز هیچ مطالعه بالینی ثابت نکرده که حذف کامل فروکتوز از رژیم غذایی بیماران مبتلا به سرطان بتواند روند بیماری را متوقف یا درمان را موثرتر کند.

این یافته ها درباره چه سرطان هایی اهمیت دارد؟

اگرچه این تحقیق روی سرطان تخمدان انجام شده است، اما پژوهشگران معتقدند ممکن است همین ساز و کار در بعضی سرطان های دیگر نیز وجود داشته باشد. به همین دلیل، مطالعات گسترده تری برای بررسی این فرضیه در حال طراحی است.

سرطان هایی که ممکن است رفتار مشابهی داشته باشند عبارتند از:

• سرطان تخمدان
• سرطان پانکراس
• سرطان روده بزرگ
• سرطان کبد

البته تا زمانی که نتایج تحقیقات آینده منتشر نشود، نمی توان این یافته را به تمام انواع سرطان تعمیم داد.

آیا بیماران مبتلا به سرطان باید مصرف فروکتوز را قطع کنند؟

نتایج این پژوهش نباید باعث شود بیماران مبتلا به سرطان رژیم غذایی خود را بدون مشورت پزشک تغییر دهند. حذف کامل یک گروه غذایی یا ایجاد محدودیت های شدید ممکن است باعث سوء تغذیه یا کاهش کیفیت زندگی بیمار شود.

متخصصان تغذیه معمولا توصیه می کنند بیماران مبتلا به سرطان از یک رژیم غذایی متعادل پیروی کنند و مصرف نوشیدنی های شیرین، قندهای افزوده و غذاهای فوق فرآوری شده را کاهش دهند. در مقابل، مصرف میوه های کامل، سبزیجات، غلات کامل، پروتئین های با کیفیت و چربی های سالم همچنان بخشی از توصیه های تغذیه ای استاندارد محسوب می شود.

هرگونه تغییر در رژیم غذایی بیماران سرطانی باید با نظر پزشک متخصص یا متخصص تغذیه انجام شود.

جمع بندی

مطالعه جدید موسسه ویستار آمریکا نشان می دهد که مصرف زیاد فروکتوز، به ویژه فروکتوز افزوده موجود در نوشیدنی های شیرین و غذاهای فرآوری شده، ممکن است با فعال کردن مسیرهای مولکولی خاص، شرایط را برای انتشار سلول های سرطانی فراهم کند. پژوهشگران دریافتند این قند می تواند تولید کلسترول سلولی را کاهش دهد و اتصال میان سلول ها را تضعیف کند؛ فرایندی که احتمال متاستاز را افزایش می دهد.

با وجود اهمیت این یافته ها، هنوز شواهد کافی برای توصیه به حذف کامل فروکتوز از رژیم غذایی بیماران وجود ندارد. متخصصان تاکید می کنند که بهترین راهکار، رعایت یک رژیم غذایی متعادل، کاهش مصرف قندهای افزوده و ادامه درمان بر اساس نظر پزشک است. همچنین نتایج این پژوهش می تواند مسیر تحقیقات آینده درباره نقش تغذیه در کنترل پیشرفت سرطان را هموارتر کند.